Bergen

Bra ting skjer i Bergen. For det fyrste sa bystyret nei til reklamemonstera frå Clear Channel. Heilt klart at ordskiftet her har verka inn på at Venstre og KrF til slutt snudde. Dinest har bystyret i Bergen oppheva nynorskforbodet i sakshandsaming internt i Bergen kommune. Det skjedde gjennom ein interpellasjon frå Oddny Miljeteig og Kristian Helland. Berre Pensjonistpartiet var imot, Monica Mæland frå Høgre las opp vedtaket på nynorsk. Ein viktig siger! Kvar er målblomen frå Mållaget?

Neste mål i Bergen må vere Bergensavisen (BA). Altså: "Slepp nynorsken til! Opphev nynorskforbodet i BA!"Kan Dagsavisen, kan BA. No når den landsfemnande kampanjen mot VG/Dagbladet er slutt, har Hordaland Mållag eit klårt arbeidsmål: Nynorsken inn i BA.

Fashion, Beauty, Lifestyle

Tysdag var eg på eit seminar eg hadde tenkt å fylgje på Humboldt-Universität. Tittelen er "Fashion, Beauty, Lifestyle" (berre tittelen er engelsk, resten er på tysk), og handlar om iscenesetjing av sjølvet og sosial ulikskap knytt til mote, venleiksideal og livsstil. Førelesaren, Bodo Lippl, ser ut som ein typisk Garage-gjest, men er hyggeleg og oppegåande.

Diverre viser det seg at seminaret er lagt opp som eit typisk tysk seminar, dvs. ikkje med førelesingar, men med aktiv studentdeltaking. Studentane skal lage referat av artiklar, skrive oppgåver og vere til stades. Så etter ein time med fordeling av oppgåver, og ein endeleg kunne byrje, skulle det så vere gruppearbeid. Ei pinleg affære med diskusjon over heilt generelle spørsmål og så pseudo-oppsummering. Eg sat der og tenkte at ein i Tyskland burde lære seg å skilje klårare mellom førelesing, seminar og kollokviegruppe. Det slår meg elles at dei kvinnelege studentane òg her har ganske så essensialistiske oppfatningar om at menn er slik og slik, samtidig som dei på eit generelt grunnlag seier at venleiksideal er subjektive. Så indirekte kjem det som ved alle sosiale hendingar fram mykje interessant. Og seminaret verka populært, det var tak på 30 studentar, men 39 hadde meldt seg på, og gjennom "Moodle" får ein tilgang til viktige tekstar, og det er då noko. Spesielt litteraturen om livsstil er interessant, i alle fall den tyske. Det norske sosiolingvistar skriv om livsstil, er svært anglo-amerikansk (+ litt Bourdieu)-inspirert. Men eg har eigentleg ikkje tid og ork til å sitje i grupper og diskutere kor vidt venleiksideal berre er subjektive.

Seminaret vert halde ved Institut für Sozialwissenschaft, og eg sit ein del ved biblioteket der.

Museum

Det har vore ein ikkje så verst seinsommar og tidleghaust i Berlin. Kjølege netter og varme ettermiddagar. Folk på uterestaurantar, i parkane eller langsmed kanalkanten; dei mange arbeidslause skaper ei avslappa stemning. I helga kom så hausten med regn. Omsider, får ein seie. For dermed fekk ein endeleg høve til å gå på museum.

Laurdag gjekk fem timar med til det jødiske museet (som ligg i Kreuzberg). Museet er gigantisk, ganske nytt, og handlar jødisk-tysk historie gjennom to tusen år. Eit visst inntrykk gjorde eit rom der ein skulle trakke på steinar forma som menneskehovud. Sundag gjekk turen til Deutshes Historisches Museum (som ligg på museumsøya i Mitte). Det tyske historiske museet handlar om tyskdom, og er i røynda Helmut Kohl sitt verk. Inngangspartiet er teikna av den same arkitekten som stod for pyramide-inngangen til Louvre-museet; likskapane ser ein lett. Sundag var siste dag med ei utstilling om korleis Tyskland har takla nazi-tida i perioden etter 1945. Såg òg ein film om Albert Speer. Biografen Joachim Fest meinte at Speer og Hitler må ha hatt eit uførløyst homo-erotisk forhold der Hitler var den svake parten. Der var elles ei utstilling om hugenottane og ei om migarasjon til Tyskland reint allment, men vi fekk ikkje så mykje tid til det. Interessant forresten var eit tv-innslag med tale heldt av Joschka Fischer på eit årsmøte til Dei Grøne/Bundnis 90 i 1999. Fischer hadde vore og snakka med Milosovic, og vart bua på då han byrja talen sin. I løpet av talen, som vara i to minutt, klarte han å endre stemninga totalt til ståande applaus. Talen var full av dei symbola som den problematiske etterkrigshistoria handlar om, men utan å tippe over.

Prøvebilete

Herbert Kalser frå Wien har sidan oppveksten på 1970- og 1980-talet vore fascinert av prøvebilete på fjernsyn. Særleg fascinerande var prøvebileta frå dei realsosialistiske landa i aust. Han tok difor tidleg til å fotografere prøvebilete. I dag har han den største samlinga av prøvebilete, 3000, og ein del av dei kan ein studere på heimesida hans www.tv-testbild.com.

Om ord som ikkje er spesielt sexy og litt til

For eit par år sidan var statssekretær for Clemet h.v., Bergesen, i Bergen og snakka om læring. Ein skal ikkje lenger drive med "undervisning", sa Bergesen, no er det "læring" som gjeld. Så vart det som kjent regjeringsskifte, og med det: nye ord. Mantraet no er "kunnskap". På same måten som "modernisering" vert til "fornyelse", vert "læring" til "kunnskap". Fornyingsministeren seier forresten til "utdanning" at "den nye regjeringen ønsker å bruke egne ord". Samtidig seier ho: "Det er ellers ikke stor forskjell på arbeidsoppgavene." Altså: Postmoderne politikk der ord og symbol er viktige. (For nokre år sidan ville ein ha sagt at det viktige var å finne på ord som var meir "sexy", men no les eg i Tageszeitung at seier ein det, er ein definitivt ute, i alle fall i Tyskland. Så denne spalta er heilt ute. Heldigvis.)

Eit par endringar skjer likevel hos regjeringa, i alle fall på kunnskapsfronten. Regjeringa går for det fyrste inn for å ikkje ha eit andre framandspråk, dvs. at nordmenn skal klare seg med engelsk og innvandrarar skal ikkje få lov til å take t.d. urdu som framandspråk og få karakterar for det. Dinest går regjeringa inn for at all vidaregåande utdanning skal gi studiekompetanse. Det siste er verdt å notere seg. Konsekvensen for t.d. lærarutdanninga må vere at ein må senke krava, som ikkje er imponerande i dag, eller at ein må innføre meir presise opptakskrav. Også for sidemålet og dermed nynorsken vil der vere ein del konsekvensar. I dag er det berre dei studieførebuande delane av vidaregåande som har sidemålsopplæring. Dersom ein skal få studiekompetanse utan sidemål, vil eigentleg heile jamstellingsprinsippet falle i hop. Ein kan tenkje seg hundeslagsmålet det vil vere å få innført obligatorisk sidemål i alle liner på vidaregåande. På den andre sida: Kvifor ikkje?

Det var visst mange som i siste liten unngjekk å røyste SV pga. skulepolitikken. Når ein såg Inga Marte Thorkildsen agere som ein ungdomsskulelev på debattmøte om skulen, forstår ein litt kvifor, likeins når ein såg Kristin Halvorsen berre snakke om skulemat i samtale med Kristin Clemet. Diverre vil eg seie, for Clemets liberalisme og Jon Hustads gamalmannstankar er ingen gode alternativ.

Fornyingsministeren

Heidi Grande Røys ser svært så sympatisk ut. No har ho vorte statsråd, og tek over for den usympatiske moderniseringsministeren. Heidi Grande Røys er dessutan nynorskbrukar.

Men kvifor kallar ho seg då "fornyelsesminister"? Til vevstaden utdanning seier Heidi Grande Røys: "Et poeng var også å velge et navn som fungerer på nynorsk".

Her kjem eg ikkje så lite i stuss. For ordet "modernisering" er felles for nynorsk og bokmål, medan "fornyelse" er eit ord som har eit av dei mest bokmålske kjenneteikna, endinga "-else"! Ord med "-else" er nei-ord. Difor må det vere "Fornyingsdepartementet" og ikkje "Fornyelsesdepartementet" på nynorsk.

Eg har vore så fri å skrive eit e-brev til Heidi Grande Røys der eg på ein høfleg måte gjer henne merksam på at journalisten i "utdanning.ws" nok må ha formulert seg litt dårleg. Får håpe og tru at ho ordnar opp.

Dieffenbachstrasse

Sidan byrjinga av september har underteikna og sambuaren min, Ingvild, budd i Dieffenbachstrasse 18 i bydelen Kreuzberg. Eit bilete av gata, rett nok utan fortauslivet, finn de her.

Leilegheita vi bur i, er på 90 kvadratmeter, har tre rom pluss kjøkken, og ligg i andre etasje på i eit borgarskapshus frå 1900. Det er 3,5 meter under taket, og i dei to stovene er der flotte takmåleri og gipsfigurar. Ikkje sjeldan grip eg meg sjølv i å sitje og sjå opp i taket. Når eg grip meg i det, tenkjer eg ofte på sjølve romma i leilegheita, at veggane er kvite, nokon vil seie nakne, men at det ikkje gjer noko når det er bilete på taket. I rom som har ei rad med bilete på veggen, så er jo taket gjerne kvitt, men då vert det ikkje oppfatta som nake, og kvifor skal det då vere nake når heile taket er eit bilete? Slik kan ein sitje og tenkje medan tida går, i alle fall av og til. Det var elles ein glasmeister som hadde leilegheita fyrst, fortel han vi leiger hos. Glasmeisteren hadde tydelegvis glasverkstad i bakgarden der syklane og bossdunkane no står, for det står ”Glaserei” framføre inngangsdøra. Han må ha gjort gode pengar, og det må ha vore ei flott leilegheit, med taket, farga blyvindauge i to rom og ein enorm kakkelomn i jugendstil. Diverre har vedlikehaldet etterpå vore så som så; det heng nok saman med at denne leilegheita til liks med andre leilegheiter i Berlin vert leigde og ikkje er eigde av den som bur her. I Berlin er der dessutan reglar for kor høg leiga kan vere. Vel, nok om det. Det gir i alle fall ei luftig kjensle for postdoktoren å gå rundt i leilegheita, evt. ut på altanen der han kan sjå ut over Dieffenbachstrasse.

Dieffenbachstrasse er, til liks med mange gater i Berlin, ein allé. Der er lauvtre på kvar side. Når ein er inne i leilegheita og ser ut, får ein kjensla av å vere i ein skog. Berlin er i det heile ein grøn by, og området kring Dieffenbachstrasse, Graefekiez, er av dei mest grøne, samtidig som det jo er midt i byen.

Dieffenbachstrasse er i det heile tiltalande. Ikkje utan grunn er det i denne gata heile 10 kafear, dei fleste med uterestaurasjon, i tillegg er her butikk, grønsakhandel, apotek, vinhandel, kopibutikk, bakeri, aviskiosk etc. I sidegatene er det òg restaurantar, småbutikkar, internettkafear, pizzabakeri og den beste falafelmakaren i byen. Fartsdemparar og breie fortau skaper ei god og avslappa stemning for å arbeide og for å gå turar.

Ikkje så rart då at hovudpersonen i Dag Solstads roman ”16.07.41” gjekk turar her. Dieffenbachstrasse er faktisk nemnd to gonger i ”16.07.41” (rett nok med ei feilskriving, dvs. med berre ein ”f”).

Fyrste gongen er rett banal. På side 63 (i fyrsteutgåva) diskuterer hovudpersonen namnet Grimmstrasse, gata burde eigenleg ha heitt ”Grimms damm”, skriv han, av di gata er delt i to med ei grøn stripe i midten (slik alle damm-ar er, t.d. Kurfürstendamm), og i den samanhengen nemner han òg at Grimmstrasse til liks med Dieffenbachstrasse er utstyrt med ei mengde kafear av langt meir moderne fasong enn dei i nabolaget til hovudpersonen (Maybachufer 8).

Andre gonger er meir interessant, på s. 131. Det var dagen før hovudpersonen, dvs. Dag Solstad, skulle til Lillehammer og halde eit føredrag. Alt var klappa og klart, og Dag Solstad tok då ein tur langs Landwehrkanal, slik vi ofte har gjort; no ville han anstrenge seg for å få med seg alt han såg, og ikkje falle i eigne tankar slik han, og fleire andre, har ein tendens til å gjere. Hovudpersonen gjekk då bort til Admiralbrücke, der det ofte sit folk og nyt sola, slik vi ofte har gjort, ned Grimmstasse og inn Dieffenbachstrasse. Fyrst gjekk han på venstre sida der folk sat på utekafear og slikka sol, men det vart for varmt, og han for over på andre sida, dvs. på den sida vi bur, skuggesida, og der kom han til ein rammebutikk, som er ikkje så langt frå vår inngang, men akkurat før han gjorde det, kom det mot honom ein mann, ein tyskar i 40-årsalderen, og hovudpersonen ”kjente en plutselig, og voldsom, lede”. Korleis kunne det mennesket halde ut seg sjølv? ”Jeg tenkte idet jeg så denne mannen komme imot meg på et fortau i Dieffenbachstrasse at hadde det vært meg, så ville jeg umiddelbart ha brutt sammen, i gråt og fortvilelse, innesperret som jeg da ville ha vært i denne kroppen, som ville ha vært meg.” Det var visstnok ingen dvask person, og sjølv om det var ein vital 30-åring på sykkel, så ville det ikkje ha vore noko betre: ”Livet ville da ha fortont seg meningsløst i all sin banalitet.” Nettopp det siste momentet er verdt å tenkje på for ein vital og viril postdoktor i 30-åra som ofte syklar opp og ned Dieffenbachstrasse, og som sikkert kunne ha vore teken for å vere ein tysk syklist.

Eg las Solstads bok då ho kom ut i 2002, og då tenkte eg naturlegvis ikkje på dei lokale stadene i Berlin. Eg var fascinert av dei, og las Finn Tveito sin interessante analyse av dei i ”Norsk litterær årbok”, men ikkje noko meir. Etter at foreldra til Ingvild hadde vore på besøk, og hadde teke med seg boka, kunne eg så lese henne igjen, og då fekk ho brått ein ny funksjon, som reisebok over Kreuzberg. Her og der er nokre unøyaktige ting, t.d. det med den manglande f-en, men alt stemmer elles, t.d. finst den brune kneipa ”Oase” i Hobrechstrasse, har ikkje vore inne, men sykla forbi, eller rettare sagt, eg trilla sykkelen forbi medan eg kasta blikk inn i lokalet. (Å gå inn ville vere for banalt, for ein lever trass alt ikkje eit liv etter ein roman, eller kva?) Kafeen ”Vienna Art Café” har eg derimot ikkje funne enno. Den kan ha vorte lagd ned.

Dieffenbachstrasse kjem forresten av ein kirurg, Johann Dieffenbach. Gata som går på tvers, Graefestrasse, er oppkalla etter ein kirurg. Altså typiske representantar for det høgare borgarskapet som busette seg i dette området kring 1900. Men vi har òg tre filologar her gjennom Grimmstrasse, Böeckstrasse og Boppstrasse.

I dag er Grafekiez busett av slike som røyster på partiet Dei Grøne; kandidaten frå Dei Grøne fekk femti prosent av direkterøystene i området. Altså eit lågare mellomklassemiljø med raddistendensar.

Valvake i ambassaden

I gaar var val i Gnore, og daa var det berre naturleg aa take seg ein tur til den norske ambassaden i Berlin. Der skulle det vere valvake. Ambassadebygget er eit fellesnordisk prosjekt, eit prestisjebygg som igg i eit uhyggeleg keisamt omraade sörvest for Tiergarten. Ambassadör Godal stod ved inngangen og ynskte velkomen. Inne var der tannstikkmat og gratis drikke, dvs. vin, öl etc. Studentar, journalistar og tilfeldige forbipasserande. Ganske mange forresten. TV 2 paa eit fjernsyn i myldrearealet, viste heile tida borgarleg fleirtal, NRK i det store auditoriet, viste raudgrönt fleirtal. Ambassadebygget var fint nok det, men er nok samd med Jahn Otto Johansen som i si guidebok er litt snurt over at nordmennene ikkje har like stor resepsjon som dei hine landa. Men saa mykje tenkte eg nok ikkje paa akkurat det. Mykje hyggeleg snakk, ei ung dame som var medlem i Juristmaallaget ville vere med paa aa starte Berlin Maallag. Eit par studentar og Knut M. Berge fraa NRK ville òg vere med. Saa dette kan verte noko av. Eit möte om ei vekes tid. Etterpaa reiste den harde kjerne paa cafear paa zavignyplatz, men sjölv var eg med ei drosje attende til Kreuzberg. Det viktige no var at det vert regjeringsskifte og at vi snart kan ha eit maallag i Berlin.

Berlin

Denne hausten skal eg vere i Berlin. Flybillettane er kjøpte, og vi reiser i byrjinga av september og kjem tilbake i midten av desember. Det vert sikkert ikkje så verst. Rett nok har vi, for vi er to, ikkje fått plass å bu, og det er ein del stress med å leite etter det. Ser etter på alle slags søkjemotorar (www.zitty.de, studenten-wg.de); vil gjerne ha ein treroms/toroms i t.d. Prenzlauer Berg, og slike vert fort tinga vekk. Men ting ordnar seg vonleg for dei som er greie.

Skal vere ein slags gjesteforskar ved Nordeuropa-Institut; det er det som er nordiskinstituttet i Berlin. Nordeuropa-Institut er del av Humboldt-universitetet. Så får ein sjå om det humboldtske universitetsideal er ein realitet, og om ein får inspirasjon til å tenkje fornuftige tankar dei siste månadene av postdoktorperioden.

Ein som nett hadde vore i Berlin sa at halvliterprisane var 16 kroner. Så det er då noko.

Når ein ikkje er ungkar

Brått vart røyndomen så påtrengjande. I går var det heildagsseminar. Og i løpet av i dag, eller til naud i morgon, må ei hovuoppgåve og to store semesteroppgåver vere sensurerte. Studentar på Færøyane står og trippar. Kvifor kunne eg så ikkje ha gjort dette i løpet av heile den lange sumaren? Akk, ja. Slik går det når sumaren skal fyllast av sambuar og hundepass, av turar i skog og mark, og når ein høyrer til dei som får fnatt av alt som heiter "tidsplanlegging i fellesskap". Ein vert paralysert. Det er nok mest effektivt å leve eit singeltilvære. Då får ein jo opplevd ro, konsentrasjon, isolasjon. Kanskje det ikkje er råd å leve noko fruktbart akademisk liv når ein ikkje er singel? Kanskje må ein, som Eivind Tjønneland har sagt det, vere "gift med faget" dersom ein skal få fram noko interessant? Vel, vel, nok om det. Får gå laus på oppgåvene. Svart kaffi og oppgåver.

Høgre har starta valkampen

Harald Victor Hove er ungdomskandidat for Høgre i Hordaland til stortingsvalet. No har Høgre laga ein film for Hove der kandidaten brenner nynorske ordlister på eit bål. Til Bergensavisen seier han: "Spynorsk mordliste som vi kalte den, he he. Jeg brenner den for å vise at vi vil ha bort tvungent sidemål." Ved sida av kamp mot nynorsk vil Hove satse på sprit til 18-åringar og billegare bilar som valkampsaker. Klassiske ungehøgresaker. Det er ikkje opplyst om Hove brenner sprit i protest mot spritprisane.

Kva skal ein så seie til dette? Her er det berre primitive metodar som er til hjelp. Eit tips i så måte: Hove har fått sportsbil frå pappa, og den står ofte parkert utanfor Gimle el. Høgres hus i Kong Oscarsgt. Er du hundeeigar, veit du kva hunden din bør gjere for å markere seg. Hjørnet på Høgres hus er òg ein fin plass for hundemarkeringar.

Nye læreplanar

I dag kom Kristin Clemet og UFD med den endelege "læreplanen" for grunnskulen og vidaregåande opplæring. Eg har såvidt bladd i den delen av planen som gjeld norskfaget. Det er ikkje så mykje som er endra i høve til den versjonen Utdanningsdirektoratet laga. (Noregs Mållag laga ei grundig høyring til denne; den finst ikkje på Mållag sine heimesider, merkeleg nok, men er referert ein god del til i UFD og Utdanningsdirektoratet sine "vurderingar".)

For nynorsken er det viktig at den nye læreplanen presiserer at det skal vere sjølvstendig karakter for hovudmål og sidemål i ungdomsskulen og i vg2. Derimot er det ikkje presisert kor mykje sidemålsdelen skal telje for norskkarakteren i grunnkurs på allmennfag. Elles rydda jo direktoratet litt opp etter den førre høyringsrunden.

Det er elles interessant å merke seg at ordet "nasjonalt" no har kome inn to gonger. Det førre utkastet hadde ingen tankar om den nasjonale rolla til norskfaget; derimot var det svært mykje om globalisering. Samstundes er det ei merkeleg oppfatning norskfaget no skal gi av korleis "det norske" vart skapt. Det førre utkastet fekk pepar, av di det ville forklare korleis ”ulike forestillinger om det norske har blitt konstruert (...) på 1800- og 1900-tallet”. Det vert her implisert at “det norske” er noko som vart skapt på 1800-talet og skal koplast eintydig til nasjonalromantikken. No vert det sagt at ein skal "forklare hvordan ulike forestillinger om det norske ble skapt i sentrale tekster fra 1800 til 1870". Tja, kva skal ein seie til det? Garborgs tekst om den nynorske nasjonalitetsrørsla er frå 1872, og er såleis for seint ute...

Framleis er det mange målsetnader som er såpass ambisiøse at dei (med min kjennskap til nyutklekkja lærarar som veit mykje om litteratur og minimalt om språk) må vere urealistiske (t.d. jamføre norsk med samisk og jamføre norrønt med moderne norsk). At dei mange måla elles ikkje er rangerte, gjer at læraren sjølv må gjere eit utval, og då får smørbrødlista avgrensa verdi.

Riise og halvkjendisane

John Arne Riise har no fått sleiping-stempel av det feministiske medievenstre. Årsaka er at han har sendt sms med same sjekke-meldinga til ein del unge damer med halvkjendis-status. OK, det er nok ikkje så lurt. Sjølv om ein kjent samfunnsdebattant på Grünerløkka meiner at dette er einaste måten å kommunisere med norske kvinner på, er der det aberet at kvinner jo snakkar saman, og at dei i motsetnad til menn snakkar om sjekking og dating. Og sidan halvkjendismiljøet i Oslo er ganske lite, spreier nyhende seg. Dermed har saka vorte "offentleg", og dei unge damene står fram i Dagbladet og fortel kor rysta dei er over slik framferd, og at dei sjølvsagt har avslått tilbodet.

På denne måten får damene fortalt kor populære og pene dei er, og at dei har hemmeleg mobilnummer. No må dei vel kunne verte heilkjendisar snart!

Vekk med skogen!

Av ulike grunnar har eg denne sumaren halde meg på Vestlandet, vore frå Eigersund i sør til Molde i nord. Og når ein ferdast i ulike krokar og krikar av denne landsdelen, er det ein ting som vert meir og meir klart, og det er at skogen må vekk! Skogen må tynnast ut, elles øydelegg han meir og meir av kulturlandskapet. Fyrst og fremst gjeld dette grana. Som kjent er grana eit framandelement i vestnorsk natur. Det er ikkje i seg sjølv eit argument for at ho skal vekk, men det seier noko om kor dårleg ho passar inn, ho øydar jorda, spreier seg som ein farsott, stengjer for sol og utsikt, gjer at ein ikkje ser landskapet, skaper endå meir mørke og trangsyn i eit elles så regntungt landskap.
Eg er klar over at ein del no med ein gong vil kome med peikefingeren og seie "du din elendige plante-rasist", men dei som seier det, er caffelatte-drikkarar som held seg i byen og vil gå skogsturar for å kome seg vekk frå andre og inn i seg sjølv. Ta til dømes Romsdalsfjorden, den flotte utsikta som eg kunne sjå då eg som 7-åring sat i baksetet på ein Ford Cortina. No er det som å køyre frå tunell til tunell, i berg og i skog. (Ja, frå 1. juli kan ein skrive både "tunell" og "tunnel"). Eg var i Hardanger i helga, på bryllaup i Norheimsund, og dagen etter tenkte vi at det kunne vere fint med ein tur langsmed Hardangerfjorden. Men nei, skog, skog, skog. Hadde no bøndene vore om seg og hogd ned skogen. Men nei! Grantrea vert større og større, og gardsarvingane let andre slå markane for seg, og tenkjer ikkje på den ville skogen. Når ein går turar i Nordhordland ser ein jamvel at det vert planta nye tre på opne og solfylte lier! Med statsstøtte! Det er heilt absurd. Ein burde ha betalt straffetoll for å plante nye tre, og så er det faktisk omvendt! Eg er ikkje imot bønder, tvert imot, eg er for desentralisert norsk jordbruk, og eg stør alle som vil skaffe seg eit småbruk, men som ikkje får det (pga arvingar som bur i byen og som vil halde på garden og som får lov til det pga. slappe kommunar ikkje handhevar bu- og driveplikta). I det heile teke. Men skogen må vekk. I alle fall må han tynnast ut. Når eg går turar på Sunnmøre er det det same. Utsikta forsvinn, landskapet forsvinn.

Eg er sjølvsagt klar over at skogsfarsotten heng saman med at småe gardsbruk vert lagde ned, med intensiveringa av landbruket etc. Men ikkje berre det. I alle fall kunne ein ha tenkt litt nytt. Eg ser føre meg eit par tiltak:

- Langsmed vegane høgg vegvesenet ned skog som stengjer for utsikt mot fjorden.
- Bønder kan gjere gode pengar på å la folk drive sjølvhogst i skogen deira, det gjeld særleg bjørkeved, grantrea er no så store og farlege at det må maskinar til.
- Det må innførast forbod mot planting av grantre på Vestlandet. Dispensasjon kan gjevast for juletre.
- Ein må få i gang eit program for å fjerne mest mogleg grantre.
- Det bør lagast støtteordningar som kan drive juletreproduksjonen over til furu. Folk bør verte oppmoda om å bruke furu.
- Hordaland fylke har gitt støtte til brakerydding (rydding av einer). Den støtte må gjerast større og verte meir kjend.
- Ein skal støtte opp om sauehald og geitehald i fjellet.

Dersom desse tiltaka hadde vorte gjennomførde, er eg sikker på at det ville ha vorte mykje trivelegare å bu på Vestlandet. Det vil få store positive konsekvensar for velværet til folk, ikkje minst det psykiske, for turistnæringa, for jordbruket, for bilistar, syklistar, turgåarar og for den vanlege mannen i gata som veit at dersom han hadde teke seg ein tur ut av byen, ville han ha sett grøne lier spegle seg i sol og regn.

Tur med hund

Vi var på tur til Jæren med hund. Fint ver, stort sett, og fascinerande landskap å ferdast i for ein som stort sett har brukt livet til å sjå inn mot regntunge bergveggar. Til slutt gadd ikkje hunden å køyre bil lenger, han sette seg ned, og måtte berast inn i bagasjerommet. Då var det på tide å reise attende til haustregnet i Bergen.

Bergensk?

Her er eit innlegg som eg hadde på prent i Bergens Tidende i går, 2. juli:

Bergensk?
No kan bergensarane skrive "bergensk", melder BT 1. juli. Ein kan nemleg frå no av bruke "bygden", "hytten" og "jenten" i bokmål, og dermed har ein fått bergensk som skriftmål, meiner språkekspertisen i BT.

Men språkekspertisen gløymer former som t.d. "eg", "ikkje" og "korfor". Desse formene finst i bergensk, men ikkje i bokmål. Derimot finn vi dei i nynorsk.

Sletta på laurdag

I morgon skal eg til Sletta i Radøy kommune. Skal deltake på eit seminar og halde innlegg om "førøysk og islandsk purisme i dag". Det vil seie, arrangøren har i ei brosjyre brukt ordet "språkrøkt" i staden for "purisme", men eg kjem no til å snakke om purisme, eg.

Seminaret skal forresten handle om "Språk og kultur i Vesterveg" og byrjar klokka 9.00. Det skal vere inne i det ein kallar Emigrantkyrkja på Vestnorsk Utvandringssenter. Ei kyrkje, altså. Kanskje det er meininga at ein skal stå på preikestolen? Det vil eg ha stor sans for. Burde rett nok ha hatt ein noko verdig klednad på når eg stod der. Synd då at eg berre tok med meg hawaii-kleda mine med til øya eg har sommarresidens på. Det var så sommarleg då eg for hit, og rett før så var det jo den solbrent-turen til Austlandet, og det førte til at eg tenkte at no er det sommar, så no er det på tide å prøve hawaii-kleda mine. Men hawaii-skjorte på ein preikestol, det er noko som berre "glad-prestar" har på seg. Og eg vil for all del ikkje iscenesetje meg sjølv som nokon "glad-prest". Ja, eigentleg vil eg ikkje iscensetje meg sjølv som prest i det heile, jamvel om eg nok kan gjere det, av og til, men dersom eg MÅTTE framstå som prest, så står i alle fall "glad-presten" langt nede på lista over aktuelle typar. Så her har eg ei utfordring.

Seminaret skal elles ha innlegg om korleis gamalnorsk vart til færøysk (Helge Sandøy), om språket på Shetland og Orknøyane (Tom Rendall), om norsk mål i ein amerikansk teikneserie (Verlyn Anderson) og om nynorsk hjå norskamerikanarar i USA (Peter Hallaråker). Så vert det ordskifte heilt til slutt. Det heile sluttar kl. 14.15.

Seminaret er ein del av det ein kallar Utvandrarfestivalen, og den går over nokre dagar. I kveld kl. 19.00 er det t.d. konsert med Bjøro Håland. Eg går nok glipp av Håland, men får altså med meg laurdagen.

Ingen brunsniglar

Nett no er eg på ei øy litt nord for Bergen. Skal vere hundepassar. Det er ei rolle som kler meg. Hiv kjeppen ut over plenen, hunden spring etter og tek kjeppen.

Men korleis er eigentleg hagelivet? Eg har nemleg høyrt det verste. Har site i sofakroken på arbeidsplassen og høyrt fortvila hageeigarar fortelje om kampen mot den iberiske mordarsniglen. Ein hageeigar tok i fjor kverken på 531 brunsniglar i løpet av ein kveld. Han har seg ein runde i hagen kvar kveld. Det har konsekvensar. Sniglane fylgjer etter han i draume. Dei slører seg rundt i soverommet, kravlar og kryp overalt. Og hageliver er ruinert. Ingen vil gå berrføtt på plenen, då får ein berre sniglar på føtene. Alle hjelpemiddel er prøvde, men dukkar det opp noko nytt, prøver ein det òg.

Brunsniglen kom visstnok til Vestlandet frå den iberiske halvøya på midten av 1990-talet, truleg gjennom plantemold til eit gartneri. Så spreidde sniglen seg i eit område som var perfekt: fuktig, utan naturlege fiendar. Ein kan verte globaliseringsmotstandar av mindre.

Når eg så går berrføtt på plenen i morgontimane, tenkjer eg i mitt stille sinn at no treffer eg vel på ein av desse iberiske mordarsniglane. For det er litt fuktig i morgontimane. Men nei, faktisk ikkje ein einaste har eg treft. Eg har sett etter i buskene, men ingen å sjå. Og bra er no det. Så eg set meg ut i sola med føtene på graset. No vert problemet om eg skal lese ei færøysk hovudoppgåve eller ein roman. Må berre hive ein kjepp til hunden fyrst.

Solbrent

I fjor ein gong var eg i Hamar. Då var det ein som sa at "dette er prototypen på ein typisk norsk by". Han sa det til og med på engelsk. I helga var eg i Hamar igjen, for å sjå om det stemte. Vel, egentleg var eg i eit bryllaup. Det var ein slektning av sambu som gifta seg, og sambu spela då òg paret inn og ut av Hamardomen, dvs. steinrøysa under glastaket oppe på Domkyrkjeodden.

Sundagen gjekk vi så tur og sat ved stranda og såg på Mjøsa. Skiblader, ungar som bada, idyll. Det var altså sol ute. Det var ei sjokkoppleving. Resultatet var som overskrifta indikerer.

Er no i Oslo der eg kjøpte ein solkrem til 178 kroner. Noko fortel meg at det var ganske dyrt og litt seint.

Men no er det ut att igjen i sola. Sambu og Matilde ute og et is, sikkert.

Kursslutt

Så er det slutt. Etter to og ei halv veke har svenskane på sommarkurset reist heim. Eksamen i går, deretter avslutning på Bryggeloftet der kurset spanderte middag. Kursleiaren fekk kvikk-lunsj og ei t-skjorte med "Endre - din turoperatør" pålimt. Etterpå prøvde nokre av dei blide studinene å lokke kursleiaren med på tur opp Stoltzekleiven, men då var klokka mykje, så kursleiaren for heim, fornuftig nok. Litt trist når alle er reist.

Her er forresten eksamensoppgåvene (tre timars eksamen):

"Kandidaten skal svare på alle oppgåvene.

I Språk
a) Gje eksempel på nokre dialektskilnader (”målføremerke”) i norsk.
b) Ivar Aasen og Knud Knudsen representerer to hovudstrategiar i norsk språknormering: målreising og fornorsking. Gjer kort greie for hovudskilnaden mellom desse to strategiane.
c) Korleis har forholdet mellom nynorsk og bokmål utvikla seg i det norske samfunnet?

II Litteratur
Ta utgangspunkt i to eller fleire litterære verk som er gjennomgått på kurset. Peik på og vurder måtar identitetsproblematikken kjem til uttrykk på.
(Litterære verk kan vere romanar, noveller eller dikt.)"